Stosunkowo dawno na makietach Firefoksa 4.0 mogliśmy zobaczyć, jak będzie wyglądać domyślne menu opcji przeglądarki. Niedawno programiści Mozilli zaimplementowali kolejną jego iterację do testowych wydań "nightly", dzięki czemu już można ocenić jego wczesny wygląd:


Jak widać powyżej, Mozilla zdecydowała, że całość będzie składała się (przynajmniej na razie) z dwóch bloków, zaś każdy z nich będzie działał na zasadzie dwóch pięter. Oznacza to, że dla przykładu kliknięcie na polecenie "nowa karta" otworzy nią, ale już po umieszczeniu kursora myszy nad strzałką w poleceniu pozwoli rozwinąć dodatkowe opcje, takie jak "nowe okno". Ogranicza to zbędny czas potrzebny na rozwijanie poleceń, co zresztą sprawdziło się choćby w Operze.

Układ opcji został ustalony zgodnie z sugestiami użytkowników podczas badania rozszerzeniem "Test Pilot". Początkowo w betach menu miało jeden segment; teraz są dwa - ten po lewej dotyczy podstawowych czynności przeglądarki, jak edycja, drukowanie czy znajdywanie tekstu; zaś blok po lewej odnosi się bardziej do funkcjonalności przeglądarki i można tam otworzyć menedżer zakładek czy dodatków.

Trudno powiedzieć, na ile przyjmie się obecny układ menu, bowiem zapewne jego ostateczny szlif pokaże się dopiero w ostatniej wersji beta choćby z tego względu, że jest to bardzo istotna część z punktu widzenia użytkownika. Powyższe menu znajdzie się na pewno w piątej becie Firefoksa, która powinna zadebiutować w pierwszej połowie września.

Po delikatnym poślizgu pojawiła się kolejna testowa wersja Firefoksa - beta 4. Wśród wielu zmian, jakie dokonano od czasu poprzedniego wydania, tym razem skupiono się na dwóch dość istotnych funkcjach - o nich poniżej. Ogólnie Firefox 4.0 doczekał się łącznie prawie 6200 poprawek od czasu wersji 3.6, a w planach jest jeszcze wiele innych nowinek, na których premierę musimy jeszcze poczekać, bowiem w przypadku oprogramowania Mozilli beta oznacza stadium wciąż niedokończonego projektu.

Najpierw warto wspomnieć o dołączeniu do Firefoksa na stałe dodatku Sync. Jest to narzędzie pozwalające na synchronizację naszych danych, takich jak ustawienia czy zakładki, na zewnętrznym serwerze, dzięki czemu użytkownik może korzystać ze swoich danych na dowolnym komputerze. Sync obsługuje również mobilne wydanie Firefoksa. Posługiwanie się Sync jest banalne - wystarczy kliknąć na ikonkę widoczną w prawym dolnym rogu okna, a następnie utworzyć konto (lub zalogować się) i wybrać dane do synchronizacji. Od tej pory Firefox będzie sam przeprowadzał w tle wymianę danych na serwer.

Drugą nowością jest funkcja "Panorama", czyli nowa nazwa dla prototypowego rozwiązania "Tab Candy". Osobiście uważałem, że opcja ta nie pojawi się w testowym Firefoksie, ale dobrze, że się myliłem ;) Panorama pozwala na zarządzanie otwartymi kartami i przełączanie się pomiędzy ich grupami, zastępuje więc niejako przymus przełączania się pomiędzy oknami tej samej przeglądarki. Tutaj także obsługa jest prosta - na pasku narzędzi znajduje się przycisk "grupuj karty", po naciśnięciu którego pojawia się wizualny podgląd otwartych kart w danym oknie:


Jak widać na powyższym zrzucie, otrzymujemy planszę, na której przedstawione są otwarte grupy kart. Każdą z nich możemy nazwać (tutaj "firefox"), zamknąć, przemieścić, ponadto w obrębie już otwartych kart obowiązuje pełna dowolność obsługi metodą "przeciągnij i upuść". Całość działa intuicyjnie, szybko, efektywnie i zarazem efektownie. Oczywiście znajdziemy tam wciąż sporo błędów, ale w ostatecznej wersji będą na pewno wyeliminowane.

Oprócz tego w czwartej becie dodano animację zamykania kart, pojawiło się eksperymentalne API do lepszej obsługi animacji JavaScript oraz dodano obsługę tagu "buffered" dla implementacji HTML5. Więcej informacji o zmianach w poprzednich wersjach beta pisałem przy okazji wiadomości o pierwszej becie tutaj oraz drugiej i trzeciej tutaj.

Kolejna beta, wbrew zapowiedziom, nie będzie oznaczała końca prac nad nowościami - programiści nadal skupią się nad wprowadzaniem funkcji i poprawianiem już dokonanych modyfikacji. Aktualny termin "zamrożenia" prac to szósta beta, której premiera przewidywana jest na drugą połowę września. Taki mały poślizg jest raczej wskazany, gdyż w Firefoksie 4.0 zostało jeszcze wiele rzeczy do poprawy, a jego najważniejsze funkcje, jak Direct2D czy nowy menedżer dodatków, wciąż wymagają sporych nakładów pracy. Niezależnie od tego początkiem września ukaże się kolejna, piąta beta.

Najnowszą testową wersję Firefoksa można pobrać z działu "Download" lub z poziomu strony głównej wortalu. Beta obecnie jest jeszcze w stadium rozwoju i na tym etapie zdecydowanie nie zalecam korzystać z niej na co dzień. Do testów polecam stworzyć oddzielny profil, żeby nie było potem problemów z powrotem do edycji stabilnej.

11 sierpnia miała premierę kolejna, trzecia beta Firefoksa 4.0. Zgodnie z nową polityką wydawniczą kolejne wersje testowe są udostępniane co około dwa tygodnie, choć trzeba liczyć się z delikatnymi obsuwami w przypadku gdy jakieś funkcje muszą być doszlifowane. Tym razem jednak beta wyszła zgodnie z zapowiedzią, ale przesunięto wcześniej planowaną funkcję synchronizacji na dalsze wydanie ze względu na problemy, jakie przysporzyła programistom. Nadal więc bety Firefoksa są dość okrojone z planowanych nowinek i nie należy ich traktować na równi z innymi programami w podobnym stadium rozwoju, ponieważ w przypadku "ognistego liska" wiele może się jeszcze zmienić. Warto także dodać, że beta 3 jest po Polsku.

Przyjrzyjmy się najpierw zmianom jakie wprowadziła druga beta, bowiem jeszcze ich nie opisywałem. Przede wszystkim domyślnie ustawiono prezentację kart u góry okna dla systemów Windows i Mac OS (Linux otrzyma tę funkcję później), pojawiła się opcja przetwarzania otwartych kart w tzw. "App Tabs" (poniżej widać je na zrzucie ekranu), dodano obsługę przejść CSS, ulepszono przewijanie okien, dokonano kolejnych ulepszeń w silniku JS, a także pojawiło się mnóstwo innych poprawek ulepszających pracę Firefoksa.

Trzecia beta pod względem nowych funkcji nie poraża, ale działa dużo sprawniej. Dokonano w niej łącznie 5700 zmian od czasu premiery Firefoksa 3.6; nowością jest pełne wsparcie dla wielodotykowych ekranów pracujących na systemie Windows 7 oraz wiele gruntownych usprawnień w nowym silniku przetwarzającym kod JavaScript (więcej info po Angielsku tutaj). Należy pamiętać że to nie koniec prac nad silnikiem JaegerMonkey; można powiedzieć, że dopiero początek, a już teraz jest on sporo szybszy od używanego w poprzednim Firefoksie, który jest zoptymalizowany.

Przyjrzyjmy się zatem nagłówkowi Firefoksa 4.0 w domyślnych ustawieniach z utworzonymi App Tabs:


Jak widać nie różni się on zbytnio od tego prezentowanego w pierwszej becie (tutaj), na kolejne większe zmiany musimy jeszcze zaczekać. Pewne są już animacje zamykania kart oraz paski postępu wczytywania stron, jakie wielokrotnie widać było na makietach. Najpewniej ostatnie szlify w wyglądzie pojawią się dopiero w ostatniej becie (przypomnę, że planowanych ich jest łącznie siedem).

Znacznie więcej jest zmian "pod maską" - o nich także pisałem przy okazji opisu pierwszej bety tutaj. Programiści planują wraz z wydaniem piątej bety zakończyć prace nad nowościami i przejdą do usprawniania już dostępnych funkcji. Wiemy na pewno, że wkrótce pojawi się zintegrowany Firefox Sync, nowy system powiadomień, ciche aktualizacje, ulepszone będą menedżer dodatków oraz App Tabs. W stanie "zagrożenia" są menedżer kont oraz "Tab Candy" (info po Angielsku tutaj). O tej ostatniej nowince jeszcze nic nie pisałem generalnie z tego względu, że wydaje się być bajerem w bardzo wczesnym etapie rozwoju.

Kolejna, czwarta beta, zapowiedziana jest na następny tydzień, ale zapewne pojawi się końcem sierpnia, ponieważ pozostało w niej jeszcze sporo błędów do poprawy (chyba, że zostaną one przesunięte do następnego wydania). W niej zawarta ma być przede wszystkim synchronizacja ustawień oraz oczywiście dalsze poprawki.

Najnowszą testową wersję Firefoksa można pobrać z działu "Download" lub z poziomu strony głównej wortalu. Oczywiście jest to oprogramowanie wciąż rozwijane i na tym etapie zdecydowanie nie zaleca się z niego korzystać na co dzień. Warto stworzyć sobie oddzielny profil z ustawieniami dla bety, żeby nie było potem problemów z powrotem do edycji stabilnej.

Zgodnie z harmonogramem wydań, Mozilla opublikowała 20 lipca aktualizację Firefoksa, który otrzymał oznaczenie 3.6.7.

Najnowsza wersja zawiera w sobie standardowo poprawki stabilności i bezpieczeństwa. Przede wszystkim załatano aż 14 problemów z bezpieczeństwem, w tym 8 oznaczonych jako krytyczne, tak więc już samo to powinno zachęcić wszystkich do aktualizacji. Oprócz tego dokonano 80 innych zmian - główne z nich dotyczą usunięcia błędów w działaniu funkcji OOPP oraz ulepszenia integracji z Windows 7 - tu zmiany dotyczą tylko problemów z wyświetlaniem miniatur na pasku zadań.

Jednocześnie z Firefoksem 3.6.7 pojawiła się aktualizacja starszego wydania, które nosi oznaczenie 3.5.11. Tutaj usunięto 11 luk w bezpieczeństwie, w tym 7 o znaczeniu krytycznym. Dokonano także 36 innych poprawek w różnych elementach przeglądarki. Zalecam jednak przejście wszystkim na najnowszą wersję 3.6.7, bowiem starsza już niedługo nie będzie wspierana.

Kolejne wersje Firefoksa (3.6.8 oraz 3.5.12) są zapowiedziane wstępnie na początek sierpnia - będą zawierać głównie poprawki luk bezpieczeństwa, które zostaną (być może) wykryte podczas konferencji BlackHat. Zaś już wkrótce dostaniemy drugą wersję beta Firefoksa 4.0 - pojawi się ona albo w piątek, albo w najbliższy poniedziałek. Kolejne edycje testowe będą wydawane co dwa tygodnie - ostatnia powinna być beta 7 w październiku, ale już przy okazji wrześniowej bety 5 dostaniemy wszystkie planowane funkcje.

Najnowszą wersję Firefoksa można pobrać z działu Download, lub bezpośrednio z poniższych linków:


Można skorzystać także z modułu aktualizacji dostępnego w przeglądarce (Pomoc > Sprawdź dostępność aktualizacji), lub poczekać na automatyczną aktualizację (jeśli mamy taką opcję zaznaczoną w preferencjach).

6 lipiec to dzień, w którym Mozilla wydała oficjalnie pierwszą wersję beta nadchodzącego Firefoksa 4.0. Beta ta jest swego rodzaju poligonem doświadczalnym, przede wszystkim w kwestii nowego interfejsu użytkownika. Sporo zmian znalazło się także w funkcjonalności "ognistego lisa". Już na wstępie warto zaznaczyć, że w przeciwieństwie do wersji beta innych programów, Firefox w obecnym stadium jest jeszcze dość prototypowy, choć praktycznie w pełni funkcjonalny. Tak jak to było w poprzednich betach, tak i teraz możemy się spodziewać, że przeglądarka ostatecznych kształtów nabierze dopiero przy okazji wydania Release Candidate. Warto dodać, że beta nie jest jeszcze oficjalnie spolszczona.

Pierwsza beta wnosi około 5000 zmian względem Firefoksa 3.6. Od czasu poprzedniego wydania testowego 3.7 Alpha 5 programiści dodali i usprawnili wiele rzeczy, ale przede wszystkim zaimplementowali tzw. "Firefox Menu" dla systemów Windows 7 i Vista. Oprócz tego pasek kart został domyślnie ustawiony nad przyciskami nawigacyjnymi. Dodatkową funkcją jest możliwość przełączenia się na otwartą kartę poprzez pasek adresu. Ze zmian wizualnych warto wspomnieć jeszcze o scaleniu przycisków "stop" i "przeładuj", zaś pasek zakładek został domyślnie zastąpiony jednym przyciskiem szybkiego dostępu. Ponadto programiści przebudowali zupełnie moduł zarządzania dodatkami, choć i tak jeszcze wiele się w nim zmieni. Oczywiście obecna jest obsługa Aero Glass, a ikonki uległy odświeżeniu.

Wspomniane wyżej nowości można obejrzeć na poniższych screenach. Na początek nagłówek okna z domyślnymi ustawieniami:


Wygląd klikniętego "Firefox Menu" znajduje się tutaj; nowy menedżer dodatków prezentuję tutaj; na koniec zaś warto zerknąć na zmaksymalizowane okno Firefoksa tutaj.

Patrząc na powyższe screeny można stwierdzić, że czeka nas jeszcze sporo zmian w interfejsie - przynajmniej jeśli weźmie się pod uwagę wcześniejsze plany. "Firefox Menu", "App Tabs", menedżer dodatków, paski postępu, mini-zasobnik, ukrycie paska stanu czy jeszcze większe wykorzystanie Aero Glass - na ostateczny kształt tych nowinek przyjdzie nam jeszcze poczekać, bowiem wszystkie albo są mocno niedopracowane, albo jeszcze ich nie ma. Nie bez znaczenia na ostateczny szlif UI będzie miał odezw ze strony użytkowników, bo to ostatecznie my zadecydujemy o jego kształcie - a to wszystko dzięki domyślnie instalującemu się dodatkowi "Test Pilot", który dobrowolnie będzie monitorował użycie poszczególnych elementów. Dodatkowo w prawym górnym rogu znajduje się przycisk "Feedback", dzięki któremu można przesłać opinię, co nam się podoba, a co nie.

Przejdźmy teraz do zmian niekoniecznie widocznych - a mianowicie zajrzyjmy pod "maskę" Firefoksa. Ogólnie rzecz biorąc większość nowinek technicznych została już zaimplementowana, albo stanie się to wkrótce. Firefox 4.0 obsługuje funkcje HTML5 i CSS3, format WebM, oferuje ochronę przed niestabilnymi wtyczkami dzięki OOPP (również w wersji 3.6.4 - info tutaj); ponadto szybciej renderuje strony oraz zawiera masę usprawnień w działaniu - szybciej się otwiera i zamyka, dużo płynniej działa interfejs. Jest też wsparcie WebGL i rendering Direct2D, ale ze względu na możliwe problemy owe funkcje są na razie wyłączone. Szczegółowa lista zmian dla deweloperów znajduje się tutaj. Wersja 4.0 wprowadza na tyle fundamentalne zmiany, że programiści zdecydowali się na przemianowanie silnika Gecko na edycję 2.0.

W kolejnych betach, oprócz dalszych zmian w interfejsie (które są obecnie priorytetem), pojawi się zintegrowany dodatek Firefox Sync, zostaną dodane nowe opcje dotyczące ochrony prywatności a także odświeżeniu ulegną domyślne tematy na platformach Linux i Mac. Dodatkowo szykują się kolejne usprawnienia w działaniu przeglądarki - asynchroniczność, lepszy silnik JavaScript czy wsparcie akceleracji sprzętowej. Nowinki te będą pojawiały się stopniowo w kolejnych betach do dnia premiery finalnej wersji zapowiedzianej na koniec tego roku. Już teraz wiemy, że druga beta ma pojawić się jeszcze w lipcu.

Firefox 4.0 Beta 1 jest wyraźnym krokiem do przodu - cechuje się nie tylko znacznie żwawszym działaniem, ale też obsługą wielu nowych standardów oraz uprzyjemnia korzystanie z sieci. Nie pochwalę jeszcze nowego interfejsu, ponieważ posiada sporo niedoróbek i zapewne sporo się w nim zmieni, ale już na chwilę obecną jest miłą odskocznią od ascetycznych wydań 3.5 i 3.6. Wygląda na to, że edycja 4.0 będzie w stanie utrzymać przy sobie nie tylko wszystkich narzekających, ale i przyciągnąć użytkowników konkurencji ;) (na tym polu czekamy jeszcze na to, co pokaże nam IE 9).

Najnowszą wersję beta Firefoksa można pobrać z działu "Download" lub z poziomu strony głównej wortalu. Przypominam, że jest to oprogramowanie wciąż rozwijane i na tym etapie zdecydowanie nie zaleca się z niego korzystać na co dzień. Warto stworzyć sobie oddzielny profil z ustawieniami dla bety, żeby nie było potem problemów z powrotem do edycji stabilnej.
Ciekawskich zachęcam ponadto do poczytania starszego newsa o zmianach, jakie wprowadził poprzedni testowy Firefox 3.7 Alpha 5 - klik.

Programiści z fundacji Mozilla wydali aktualizacje do swoich dwóch flagowych dodatków - Firefox Sync doczekał się wersji 1.4, zaś Test Pilot osiągnął finalny status 1.0.

Firefox Sync, jak łatwo się domyślić, jest przeznaczony do synchronizacji danych naszej przeglądarki z zewnętrznym serwerem. Dzięki temu możemy zapisać zakładki, historię, hasła a nawet otwarte karty i przenieść je do innej instancji Firefoksa, logując się uprzednio na swoje konto. Nowością w wersji 1.4 jest wsparcie dla aplikacji Home działającej na iPhone, a także odświeżono interfejs, który obecnie jest jeszcze bardziej intuicyjny i przejrzysty. Warto dodać dwie rzeczy - od teraz Sync dostępny jest jedynie z menu "narzędzia", a wkrótce ma być domyślnie wbudowany do Firefoksa 4.0.

Plik można pobrać z działu Download:


Dostępny jest także bezpośrednio z oficjalnej strony z dodatkami dla Firefoksa tutaj.

Drugi dodatek, Test Pilot, jest narzędziem, przy pomocy którego każdy użytkownik może pomagać programistom w rozwoju Firefoksa. Na jakiej zasadzie to działa? Otóż co jakiś czas pojawia się zaproszenie do udziału w badaniach dotyczących na przykład ilości zapisanych zakładek, używania poszczególnych przycisków czy długości korzystania z Firefoksa w ciągu określonego czasu. Rzecz jasna wszystkie dane są anonimowe, nie są pobierane żadne prywatne dane, a użytkownik może przy każdym badaniu wyraźnie zdecydować, czy chce wysłać wyniki analizy.
Wszystkie badania (zakończone jak i planowane) są dostępne na oficjalnej stronie dodatku tutaj. Stamtąd można oczywiście pobrać samo rozszerzenie. Warto zaznaczyć, że Test Pilot będzie domyślnie instalowany w wersjach beta Firefoksa 4.0.

A skoro o testowym Firefoksie 4.0 mowa, to całkiem niedawno ukazały się pierwsze wersje kandydujące do wydania Beta 1. Tak więc najpewniej już początkiem następnego tygodnia będziemy mogli sprawdzić oficjalne wydanie wersji 4.0 Beta 1. Do tego czasu każdy chętny może pobrać edycję przedpremierową z serwerów FTP Mozilli, choć zalecam poczekać jeszcze te kilka dni ;)

Zaledwie kilka dni minęło od poprzedniego wydania Firefoksa z dość rewolucyjną funkcją "OOPP" (więcej w poprzedniej wiadomości tutaj), a już pojawił się kolejny Firefox oznaczony numerkiem 3.6.6.

Najnowsza wersja przeglądarki usuwa pewien feler związany z "OOPP", a mianowicie Firefox uznawał chwilowo nieodpowiadające wtyczki za zawieszone i je wyłączał. Problem ten występował na bardzo słabych komputerach oraz w przypadku, gdy sam plug-in miał sporo danych do wczytania. Obecnie programiści wydłużyli czas oczekiwania na wtyczkę z 10 do 45 sekund (zmiana ta może być przeprowadzona bez problemu z poziomu narzędzia konfiguracyjnego about:config). Oprócz tego nie wprowadzono innych zmian.

Ciekawi tylko pewna sprawa - otóż jak wiemy Firefox z wtyczkami poza procesem był testowany przez bardzo długi czas, tak więc dziwi przeoczenie takiego problemu. Szczególnie, że dość rygorystycznie ustawione 10 sekund to faktycznie stosunkowo mało. Dodatkowo już teraz pojawiają się zgłoszenia podobnych mało istotnych problemów, więc w teorii można spodziewać się istnego wysypu nowych wersji ;)

Najnowszą wersję Firefoksa można pobrać z działu Download, lub bezpośrednio z poniższych linków:


Oczywiście można skorzystać także z modułu aktualizacji dostępnego w przeglądarce (Pomoc > Sprawdź dostępność aktualizacji), lub poczekać na automatyczną aktualizację (jeśli mamy taką opcję zaznaczoną w preferencjach).

Odchodząc zaś od tematu stabilnego Firefoksa: w ostatnich wydaniach testowych Minefielda (czyli przyszłej edycji 4.0) pojawiło się jeszcze więcej elementów związanych z nowym interfejsem w systemie Windows. Więcej szczegółów już wkrótce, być może przy okazji wydania pierwszej wersji beta, która powinna pojawić się w przeciągu najbliższych kilku(nastu) dni.

Po wielu zapowiedziach i kilku miesiącach oczekiwania, fundacja Mozilla wydała oficjalną wersję nowego Firefoksa oznaczonego numerem 3.6.4. Co właściwie pojawiło się w przeglądarce, że przyszło nam aż tyle czekać? Zapewne wiele osób już wie, że "magiczny" skrót "OOPP" oznacza "Out Of Process Plugins". Jest to całkowicie nowa funkcja, która pozwala automatycznie uruchamiać najpopularniejsze wtyczki (nie mylić z rozszerzeniami) poza głównym procesem Firefoksa. Obecnie dotyczy to wtyczek Adobe Flash, Apple Quicktime i Microsoft Silverlight, ale w praktyce użytkownik może sam dodać inny plug-in - oczywiście już na własne ryzyko.

"OOPP" to istotna zmiana z punktu widzenia użytkownika, bowiem najczęstszą przyczyną problemów z przeglądarką jest nie ona sama, a wadliwie działająca wtyczka. Do tej pory po zawieszeniu się na przykład Flasha istniało duże prawdopodobieństwo, że to samo czeka też Firefoksa i zazwyczaj traciliśmy całą sesję przeglądania. W nowej wersji nic takiego nie będzie miało miejsca - gdy tylko wtyczka odmówi posłuszeństwa, użytkownik zobaczy mniej więcej taki komunikat:


Po czym wystarczy, że tylko odświeżymy aktualnie oglądaną stronę, a plug-in załaduje się ponownie. Dotychczasowe testy wykazały, że tak jest w istocie - Firefox 3.6.4 zmniejsza ilość awarii przeglądarki praktycznie do zera. Sam nie doświadczyłem ani jednego problemu przez kilka tygodni używania bety.

To nie jedyna zmiana wprowadzona do wersji 3.6.4, bowiem programiści dokonali też 215 poprawek w różnych mechanizmach przeglądarki, a także usunęli 7 problemów z bezpieczeństwem, w tym 4 o znaczeniu krytycznym. Wszystkie te zmiany powodują, że najnowszy Firefox jest jeszcze bezpieczniejszy i bardziej stabilny.

Najnowszą wersję Firefoksa można pobrać z działu Download, lub bezpośrednio z poniższych linków:


Oczywiście można skorzystać także z modułu aktualizacji dostępnego w przeglądarce (Pomoc > Sprawdź dostępność aktualizacji), lub poczekać na automatyczną aktualizację (jeśli mamy taką opcję zaznaczoną w preferencjach).

Warto dodać, że jednocześnie z premierą wersji 3.6.4 pojawiła się aktualizacja dla starszego wydania Firefoksa oznaczonego numerem 3.5.10. W niej usunięto 9 problemów z bezpieczeństwem (6 krytycznych) oraz wprowadzono 34 ogólne poprawki. Jednak zdecydowanie zaleca się przejście na najnowszą wersję, bowiem za jakiś czas starsza edycja nie będzie już wspierana. Przy aktualizacji użytkownik nie utraci żadnych ustawień i prywatnych danych.

I na koniec, jak zwykle, trochę zapowiedzi przyszłych wydań: następny stabilny Firefox będzie posiadał oznaczenie 3.6.6 (numer 3.6.5 jest pominięty ze względów wymogów platformy programistycznej) i pojawić się ma w drugiej połowie lipca. Razem z nim zostanie wydana także aktualizacja do starszej wersji 3.5.11. Dodatkowo już niedługo będziemy mogli zapoznać się z Firefoksem 4.0 Beta 1 - programiści wprowadzają właśnie ostatnie szlify przed premierą zapowiedzianą na najbliższe dni.

Po dłuższej przerwie w wydawaniu wersji testowych pojawił się nowy Firefox 3.7 Alpha 5, noszący także oznaczenie Mozilla Developer Preview Alpha 5, choć już od dawna wiemy, że stanie się on ostatecznie wersją 4.0.

Co pojawiło się w nowym wydaniu? Ogólnie rzecz biorąc jest to ponad 4500 zmian w różnych elementach przeglądarki od czasu Firefoksa 3.6. Programiści powoli wprowadzają (obok nowinek "pod maską") coraz dalej idące zmiany w wyglądzie i obsłudze przeglądarki. Na tę chwilę jednak nie ma zbyt dużych różnic jeśli chodzi o domyślny motyw, gdy porównamy go z poprzednią wersją alpha, ale warto odnotować kilka rzeczy: przede wszystkim został włączony efekt przeźroczystości Aero Glass (na systemach Win7/Vista), dodano możliwość przesunięcia kart na górny pasek przeglądarki (choć nie wygląda to obecnie dobrze), zaimplementowano wreszcie zupełnie nowy menedżer dodatków a także wprowadzono dalsze ulepszenia planowane ostatecznie dla wersji 4.0.

Wszystkie ostatnie nowości w wyglądzie Firefoksa można obejrzeć na screenach, które zamieściłem w poprzednich newsach: tutaj znajduje się odświeżony menedżer dodatków, zaś tutaj wygląd Aero Glass na wstępnie skonfigurowanych paskach narzędzi. Poniżej zamieszczam aktualny domyślny wygląd okna nowej alfy (zobacz także górną belkę w pełnej krasie tutaj):


W kwestii wyglądu warto dodać, że tuż po wydaniu wersji alpha 5 programiści dodają kolejne rzeczy (między innymi długo oczekiwane "Firefox Menu" oraz "AppTabs") przygotowując się jednocześnie na premierę pierwszej bety, w której to dopieszczone zostaną kolejne elementy. Chodzi tu przede wszystkim o menedżer dodatków, usunięcie paska stanu i dodanie nowych ikonek. Ciekawą sprawą jest mini-zasobnik w prawym dolnym rogu okna, który będzie zawierał ikony działających rozszerzeń z możliwością ukrycia lub przypięcia go. Martwi jednak rzecz, że pierwsza beta edycji 4.0 (wbrew zapowiedziom) nie będzie zawierać całości, a nawet większości planowanych dla interfejsu zmian - pojawią się one w późniejszych betach. Hmm... Ktoś jest zaskoczony? ;)

Przejdźmy teraz do zmian "pod maską". Firefox 4.0 ma być znacznie szybszy w renderowaniu stron, ma prędzej się otwierać i zamykać, ma wspierać wszystkie najnowsze technologie web (HTML5 i CSS3). Spore postępy w tych kwestiach już się dokonały, ale wbrew pozorom najciekawsze rzeczy przed nami. Jakie więc nowości prezentuje alpha 5 względem poprzednika? Najistotniejsze jest pełne wsparcie dla otwartego kodeka wideo WebM (więcej tutaj); ponadto Firefox podczas odtwarzania wideo HTML5 używa akceleracji sprzętowej. Dodatkowo dodano obsługę kolejnych specyfikacji HTML5, CSS, interfejsu "FormData" oraz ulepszono silnik odpowiedzialny za JavaScript, dzięki czemu powoli Firefox przybliża się wydajnością do głównego konkurenta w postaci Chrome. Kilka zmian wprowadzono także w samej platformie, między innymi dodano wsparcie dla Cocoa NPAPI na Mac OS. Dodatkowo oficjalnie wydano 64-bitowe wersje przeglądarki dla Maca i Linuksa (wersja dla Windows wciąż w powijakach).

Jak widać z powyższych informacji, Firefox wciąż się dynamicznie rozwija. Szkoda, że tak długo przyszło nam czekać na pewne rewolucyjne rozwiązania (i zapewne na pozostałe jeszcze sobie poczekamy), ale najpewniej ostatecznie dostaniemy najlepsze wydanie przeglądarki spod znaku ognistego lisa (albo pandy małej dla ścisłości).
Kolejnym testowym wydaniem Firefoksa będzie najpewniej już beta, choć obecnie trwają prace nad alfą 6. Warto dodać, że rozważane jest podniesienie numerka wersji silnika Gecko z 1.9.3 na 2.0 z powodu licznych zmian w platformie programistycznej i wydaje mi się, że liczba dokonanych (i planowanych) zmian na to zasługuje.

Wersję Alpha 5 Firefoksa można pobrać z działu "Download", w sekcji "Wersja testowa". Przypominam, że jest to oprogramowanie wciąż we wczesnym etapie rozwoju i zdecydowanie nie zaleca się z niego korzystać na co dzień.
Ciekawskich zachęcam do poczytania zmian, jakie wprowadził poprzedni testowy Firefox 3.7 Alpha 5 - klik.

Czy ktokolwiek wyobraża sobie strony WWW bez osadzonej zawartości w postaci plików Flash? Firma Adobe zmonopolizowała swoim rozwiązaniem sieć i nawet Silverlight od Microsoftu zdaje się być jeszcze daleko za Flashem pomimo, że ten drugi wciąż jest określany jako najbardziej dziurawy plug-in. Jeśli więc do tej pory zwyczajnie nie interesowała nas posiadana wersja wtyczki od Adobe ani jej funkcjonalność, to przy okazji najnowszej edycji 10.1 warto ją pobrać i zainstalować.

Dlaczego? Przede wszystkim w nowej wersji zostały usunięte wszelkie możliwe znane dziury w bezpieczeństwie (w tym ta dość poważna sprzed niespełna tygodnia) dzięki czemu użytkownik nie będzie narażony (przynajmniej na razie) na ataki. Po drugie Flash 10.1 wprowadza wiele nowych funkcji i usprawnień: między innymi zdecydowanie ulepszono działanie, wtyczka szybciej generuje elementy, zużywa mniej zasobów procesora, jest bardziej energooszczędna na laptopach, zaś na systemach Windows Vista i 7 dodano obsługę kodeka H.264. Wersja na Mac OS została w większości przepisana na nowo i korzysta teraz z interfejsu programowania Cocoa.

Flash Player 10.1 działa na wszystkich popularnych przeglądarkach, w tym oczywiście na Firefoksie. Firma Adobe zachęca wszystkich użytkowników do aktualizacji. Plik można pobrać z tego adresu.

Jedną z najistotniejszych zmian dla użytkowników w nadchodzącym Firefoksie 4.0 będzie z pewnością nowy interfejs. Na systemach Windows 7 i Vista zostanie on dodatkowo wzbogacony o obsługę przeźroczystości jaką wnosi ze sobą systemowy Aero Glass. Nowinka ta została wprowadzona do kodu przeglądarki jeszcze w kwietniu, jednak z powodu kilku problemów obsługa "szła" została tymczasowo usunięta, a następnie gruntownie usprawniona. Teraz pojawiła się ponownie - wprowadzone zmiany prezentuję na poniższych screenach.

Na pierwszym z nich pokazuję domyślny układ pokazywania kart, a mianowicie pod paskiem z przyciskami nawigacyjnymi.



Na drugim zaś przestawiłem karty tuż pod belkę okna. To ustawienie jest w tej chwili opcjonalne.



Ogólnie wygląd "szkła" w Firefoksie nie jest jeszcze zbyt porywający - razi przede wszystkim drugi układ, gdzie białe karty zwyczajnie nie pasują do pozostałej części okna. Rzecz jasna są to na razie wczesne propozycje wyglądu i praktycznie wszystko może się zmienić. Dodatkowo w Firefoksie 4.0 użytkownik otrzyma znacznie większą kontrolę na interfejsem, czego efekty widać już teraz - na przykład symbol strony domowej może być użyty zarówno jako zwykły przycisk jak i w formie mini-karty. A nowe usprawnienia (AppTab czy BarTab) są już w drodze.

Pełny zrzut ekranu w wysokiej rozdzielczości umieściłem tutaj.

John O’Duinn z Mozilli napisał na swoim blogu, że obecne jak i przyszłe testowe wydania Firefoksa będą powstawały również w wersji natywnie działającej na systemach 64-bitowych. Do tej pory użytkownik, który chciał się zapoznać z takimi wydaniami, musiał pobierać specjalne wersje z odpowiednich witryn. Teraz wydaje się, że wreszcie Firefox 64-bit będzie oficjalnie wspierany i wydawany obok edycji x86. Trudno spekulować, dla jakiej wersji pojawi się oficjalne wsparcie architektury x64 - być może chodzi już o Firefoksa 4?

Na tę chwilę Firefox 64-bit jest w bardzo wczesnej, wręcz eksperymentalnej wersji. Pojawia się na nim sporo błędów, działa oficjalnie tylko wtyczka Java (Flash x64 jest na razie w wersji beta) a i sama stabilność wydań pozostawia wiele do życzenia. Jeśli jednak chcesz przetestować takie wersje, zajrzyj na serwer FTP Mozilli tutaj.

Warto dodać, że od kilku tygodni natywne 64-bitowe wersje pojawiają się także dla pozostałych platform docelowych Firefoksa - Linuksa i Maca.

Jakiś czas temu podczas konferencji dla deweloperów Google uwolnił kodek wideo VP8. Jest to dobra wiadomość dla tagu video, określonego w specyfikacji HTML5, ponieważ w końcu doczekamy się jednego obowiązującego standardu osadzonych plików wideo. Teraz Mozilla poparła chęć implementacji kodeka i chce, by został on uznany jako domyślny przez organizację W3C.

Tag "video" w specyfikacji HTML5 nie ma określonego kodeka. Dlatego wiele producentów proponowało swoje własne rozwiązania. Pierwszym był otwarty Ogg Theora, który jednak krytykowano za dość niską jakość i wolne działanie. Przeciwieństwem był kodek H264, który jednak jest rozwiązaniem opartym o licencje a więc za jego użycie należy zapłacić. Dlatego też wielki entuzjazm wywołała informacja o zakupie przez Google kodeka VP8 od On2 Technologies, który następnie został udostępniony za darmo. Tym samym powstał nowy format multimediów pod nazwą WebM. Wsparcie dla niego zapowiedziała nie tylko Mozilla, ale też Opera, Google a także Microsoft.

Nie ma oczywiście róży bez kolców - dopóki format kodeku dla tagu "video" nie będzie ostatecznie zdefiniowany, dopóty producenci przeglądarek będą promowali nadal swoje rozwiązania: w przypadku Mozilli i Opery jest to Ogg Theora zaś Microsoft i Apple wciąż są za H.264. Dodatkowo pojawiły się informacje, że VP8 może naruszać prawa patentowe innych firm. Sytuacja musi się więc wyklarować.

Warto dodać, że fundacja Mozilla wydała już testowego Firefoksa, w którym pojawiła się obsługa multimediów WebM.

Niedzielna konferencja Mike'a Beltznera z Mozilli przyniosła wiele ciekawych informacji na temat nadchodzącego Firefoksa 4.0. Przede wszystkim został on oficjalnie zapowiedziany jako następca edycji 3.6, tak więc już na pewno nie będzie edycji 3.7, o czym się zresztą od dawna spekulowało. Druga ważna informacja to podany przewidywany termin premiery - jest nim listopad 2010. Zaś po trzecie wiemy, kiedy pojawi się pierwsza wersja beta - ta zapowiedziana jest już na czerwiec.

Wszelkie informacje podane podczas konferencji były wyraźnie oznaczone jako plany, bowiem zdecydowana większość z zapowiedzianych rzeczy nie pojawiła się jeszcze w testowych wersjach Firefoksa. Dlatego też obecne założenia mogą się zmienić, a przede wszystkim ich priorytety. Osobiście nie lubię "planowania" Mozilli, ale może tym razem fundacji uda się stanąć na wysokości zadania ;)

Wracając do tematu: Beltzner wszystkie nowości podzielił na trzy główne kategorie:
* Firefox ma być znacznie szybszy (oryg. "super-duper fast")
* Firefox ma wspierać wszystkie najnowsze technologie webowe (przede wszystkim HTML5)
* Firefox ma pozwolić użytkownikom na pełną kontrolę nad przeglądarką (między innymi dzięki nowemu interfejsowi, który nie tylko będzie banalny w obsłudze, ale też ułatwi zarządzanie prywatnymi danymi, takimi jak hasła czy "ciasteczka").

Programiści pracują cały czas na pełnych obrotach: z jednej strony ulepszają dotychczasowy silnik, z drugiej wprowadzają nowe funkcje, a z trzeciej... zastanawiają się nad podstawami sukcesu Firefoksa i o jego użytkownikach. Dla przykładu są rozważane takie pytania, jak "kto używa Firefoksa", albo "w jaki sposób Firefox może być najlepszym rozwiązaniem na rynku". Jednocześnie projekt zupełnie nowego i bardziej przejrzystego motywu jest w zaawansowanym stadium, a pierwsze jego efekty już widać (jak choćby nowy menedżer dodatków - patrz poprzednie newsy). Także uproszczenie kontaktu pomiędzy witrynami jest istotne - pojawi się specjalny panel do zarządzania prywatnymi danymi, które przechowuje zarówno Firefox, jak i oglądana właśnie witryna.

Cóż, mi pozostaje tylko wierzyć, że plany zostaną zrealizowane w całości, bo wtedy dostaniemy nie tylko najlepszego Firefoksa z dotychczasowych, a w ogóle najlepszą przeglądarkę na rynku (o ile do tej pory Firefox nie zasłużył na to miano ;) ).

Wszystkie dokładne informacje są udostępnione w prezentacji, do której link znajduje się w rozwinięciu newsa. Znajduje się tam także link do filmu wideo prosto z konferencji (format OGG).

Programiści Mozilli ostatnio nie mają dla fascynatów Firefoksa dobrych wiadomości. Najpierw zapowiadają OOPP dla wersji 3.6.3, a teraz borykają się z problemem ich funkcjonowania na długo po premierze wspomnianej wersji, przekładając ponownie termin wydania Firefoksa 3.6.4.

Out Of Proces Plugins to nowa funkcja w Firefoksie, o której zasadzie działania sporo już pisałem. W skrócie pozwala ona na automatycznie uruchamianie wtyczek, jak na przykład Flash, w osobnych procesach, co zdecydowanie pozwala na zwiększenie stabilności samej przeglądarki. Początkowo OOPP miało pojawić się już w wersji 3.6.3, jednak prace się przedłużyły i przesunięto tę nowinkę do wersji 3.6.4. Obecnie plan ten nadal jest zachowany, ale termin wydania już nie. Mozilla na tę chwilę ma aż 8 problemów z OOPP, w tym większość z nich wymaga sporego nakładu pracy, bowiem źródło ich pochodzenia nie jest do końca ustalone. Tak więc jeszcze trochę poczekamy na nową wersję. Ile? Najpewniej do czerwca.

Z jednej strony dobrze, że wersja 3.6.4 będzie dopracowana do perfekcji, ale z drugiej strony martwią trochę przemyślenia twórców, bowiem jest rozważane wydanie "Lorentza" z ograniczoną funkcjonalnością w kwestii obsługi wtyczek poza procesem, przynajmniej na tę chwilę. Jednocześnie przesunięty będzie także starszy Firefox 3.5.10, bowiem jego premiera jest ściśle zależna od "młodszego" brata.