6 lipiec to dzień, w którym Mozilla wydała oficjalnie pierwszą wersję beta nadchodzącego Firefoksa 4.0. Beta ta jest swego rodzaju poligonem doświadczalnym, przede wszystkim w kwestii nowego interfejsu użytkownika. Sporo zmian znalazło się także w funkcjonalności "ognistego lisa". Już na wstępie warto zaznaczyć, że w przeciwieństwie do wersji beta innych programów, Firefox w obecnym stadium jest jeszcze dość prototypowy, choć praktycznie w pełni funkcjonalny. Tak jak to było w poprzednich betach, tak i teraz możemy się spodziewać, że przeglądarka ostatecznych kształtów nabierze dopiero przy okazji wydania Release Candidate. Warto dodać, że beta nie jest jeszcze oficjalnie spolszczona.

Pierwsza beta wnosi około 5000 zmian względem Firefoksa 3.6. Od czasu poprzedniego wydania testowego 3.7 Alpha 5 programiści dodali i usprawnili wiele rzeczy, ale przede wszystkim zaimplementowali tzw. "Firefox Menu" dla systemów Windows 7 i Vista. Oprócz tego pasek kart został domyślnie ustawiony nad przyciskami nawigacyjnymi. Dodatkową funkcją jest możliwość przełączenia się na otwartą kartę poprzez pasek adresu. Ze zmian wizualnych warto wspomnieć jeszcze o scaleniu przycisków "stop" i "przeładuj", zaś pasek zakładek został domyślnie zastąpiony jednym przyciskiem szybkiego dostępu. Ponadto programiści przebudowali zupełnie moduł zarządzania dodatkami, choć i tak jeszcze wiele się w nim zmieni. Oczywiście obecna jest obsługa Aero Glass, a ikonki uległy odświeżeniu.

Wspomniane wyżej nowości można obejrzeć na poniższych screenach. Na początek nagłówek okna z domyślnymi ustawieniami:


Wygląd klikniętego "Firefox Menu" znajduje się tutaj; nowy menedżer dodatków prezentuję tutaj; na koniec zaś warto zerknąć na zmaksymalizowane okno Firefoksa tutaj.

Patrząc na powyższe screeny można stwierdzić, że czeka nas jeszcze sporo zmian w interfejsie - przynajmniej jeśli weźmie się pod uwagę wcześniejsze plany. "Firefox Menu", "App Tabs", menedżer dodatków, paski postępu, mini-zasobnik, ukrycie paska stanu czy jeszcze większe wykorzystanie Aero Glass - na ostateczny kształt tych nowinek przyjdzie nam jeszcze poczekać, bowiem wszystkie albo są mocno niedopracowane, albo jeszcze ich nie ma. Nie bez znaczenia na ostateczny szlif UI będzie miał odezw ze strony użytkowników, bo to ostatecznie my zadecydujemy o jego kształcie - a to wszystko dzięki domyślnie instalującemu się dodatkowi "Test Pilot", który dobrowolnie będzie monitorował użycie poszczególnych elementów. Dodatkowo w prawym górnym rogu znajduje się przycisk "Feedback", dzięki któremu można przesłać opinię, co nam się podoba, a co nie.

Przejdźmy teraz do zmian niekoniecznie widocznych - a mianowicie zajrzyjmy pod "maskę" Firefoksa. Ogólnie rzecz biorąc większość nowinek technicznych została już zaimplementowana, albo stanie się to wkrótce. Firefox 4.0 obsługuje funkcje HTML5 i CSS3, format WebM, oferuje ochronę przed niestabilnymi wtyczkami dzięki OOPP (również w wersji 3.6.4 - info tutaj); ponadto szybciej renderuje strony oraz zawiera masę usprawnień w działaniu - szybciej się otwiera i zamyka, dużo płynniej działa interfejs. Jest też wsparcie WebGL i rendering Direct2D, ale ze względu na możliwe problemy owe funkcje są na razie wyłączone. Szczegółowa lista zmian dla deweloperów znajduje się tutaj. Wersja 4.0 wprowadza na tyle fundamentalne zmiany, że programiści zdecydowali się na przemianowanie silnika Gecko na edycję 2.0.

W kolejnych betach, oprócz dalszych zmian w interfejsie (które są obecnie priorytetem), pojawi się zintegrowany dodatek Firefox Sync, zostaną dodane nowe opcje dotyczące ochrony prywatności a także odświeżeniu ulegną domyślne tematy na platformach Linux i Mac. Dodatkowo szykują się kolejne usprawnienia w działaniu przeglądarki - asynchroniczność, lepszy silnik JavaScript czy wsparcie akceleracji sprzętowej. Nowinki te będą pojawiały się stopniowo w kolejnych betach do dnia premiery finalnej wersji zapowiedzianej na koniec tego roku. Już teraz wiemy, że druga beta ma pojawić się jeszcze w lipcu.

Firefox 4.0 Beta 1 jest wyraźnym krokiem do przodu - cechuje się nie tylko znacznie żwawszym działaniem, ale też obsługą wielu nowych standardów oraz uprzyjemnia korzystanie z sieci. Nie pochwalę jeszcze nowego interfejsu, ponieważ posiada sporo niedoróbek i zapewne sporo się w nim zmieni, ale już na chwilę obecną jest miłą odskocznią od ascetycznych wydań 3.5 i 3.6. Wygląda na to, że edycja 4.0 będzie w stanie utrzymać przy sobie nie tylko wszystkich narzekających, ale i przyciągnąć użytkowników konkurencji ;) (na tym polu czekamy jeszcze na to, co pokaże nam IE 9).

Najnowszą wersję beta Firefoksa można pobrać z działu "Download" lub z poziomu strony głównej wortalu. Przypominam, że jest to oprogramowanie wciąż rozwijane i na tym etapie zdecydowanie nie zaleca się z niego korzystać na co dzień. Warto stworzyć sobie oddzielny profil z ustawieniami dla bety, żeby nie było potem problemów z powrotem do edycji stabilnej.
Ciekawskich zachęcam ponadto do poczytania starszego newsa o zmianach, jakie wprowadził poprzedni testowy Firefox 3.7 Alpha 5 - klik.

Programiści z fundacji Mozilla wydali aktualizacje do swoich dwóch flagowych dodatków - Firefox Sync doczekał się wersji 1.4, zaś Test Pilot osiągnął finalny status 1.0.

Firefox Sync, jak łatwo się domyślić, jest przeznaczony do synchronizacji danych naszej przeglądarki z zewnętrznym serwerem. Dzięki temu możemy zapisać zakładki, historię, hasła a nawet otwarte karty i przenieść je do innej instancji Firefoksa, logując się uprzednio na swoje konto. Nowością w wersji 1.4 jest wsparcie dla aplikacji Home działającej na iPhone, a także odświeżono interfejs, który obecnie jest jeszcze bardziej intuicyjny i przejrzysty. Warto dodać dwie rzeczy - od teraz Sync dostępny jest jedynie z menu "narzędzia", a wkrótce ma być domyślnie wbudowany do Firefoksa 4.0.

Plik można pobrać z działu Download:


Dostępny jest także bezpośrednio z oficjalnej strony z dodatkami dla Firefoksa tutaj.

Drugi dodatek, Test Pilot, jest narzędziem, przy pomocy którego każdy użytkownik może pomagać programistom w rozwoju Firefoksa. Na jakiej zasadzie to działa? Otóż co jakiś czas pojawia się zaproszenie do udziału w badaniach dotyczących na przykład ilości zapisanych zakładek, używania poszczególnych przycisków czy długości korzystania z Firefoksa w ciągu określonego czasu. Rzecz jasna wszystkie dane są anonimowe, nie są pobierane żadne prywatne dane, a użytkownik może przy każdym badaniu wyraźnie zdecydować, czy chce wysłać wyniki analizy.
Wszystkie badania (zakończone jak i planowane) są dostępne na oficjalnej stronie dodatku tutaj. Stamtąd można oczywiście pobrać samo rozszerzenie. Warto zaznaczyć, że Test Pilot będzie domyślnie instalowany w wersjach beta Firefoksa 4.0.

A skoro o testowym Firefoksie 4.0 mowa, to całkiem niedawno ukazały się pierwsze wersje kandydujące do wydania Beta 1. Tak więc najpewniej już początkiem następnego tygodnia będziemy mogli sprawdzić oficjalne wydanie wersji 4.0 Beta 1. Do tego czasu każdy chętny może pobrać edycję przedpremierową z serwerów FTP Mozilli, choć zalecam poczekać jeszcze te kilka dni ;)

Zaledwie kilka dni minęło od poprzedniego wydania Firefoksa z dość rewolucyjną funkcją "OOPP" (więcej w poprzedniej wiadomości tutaj), a już pojawił się kolejny Firefox oznaczony numerkiem 3.6.6.

Najnowsza wersja przeglądarki usuwa pewien feler związany z "OOPP", a mianowicie Firefox uznawał chwilowo nieodpowiadające wtyczki za zawieszone i je wyłączał. Problem ten występował na bardzo słabych komputerach oraz w przypadku, gdy sam plug-in miał sporo danych do wczytania. Obecnie programiści wydłużyli czas oczekiwania na wtyczkę z 10 do 45 sekund (zmiana ta może być przeprowadzona bez problemu z poziomu narzędzia konfiguracyjnego about:config). Oprócz tego nie wprowadzono innych zmian.

Ciekawi tylko pewna sprawa - otóż jak wiemy Firefox z wtyczkami poza procesem był testowany przez bardzo długi czas, tak więc dziwi przeoczenie takiego problemu. Szczególnie, że dość rygorystycznie ustawione 10 sekund to faktycznie stosunkowo mało. Dodatkowo już teraz pojawiają się zgłoszenia podobnych mało istotnych problemów, więc w teorii można spodziewać się istnego wysypu nowych wersji ;)

Najnowszą wersję Firefoksa można pobrać z działu Download, lub bezpośrednio z poniższych linków:


Oczywiście można skorzystać także z modułu aktualizacji dostępnego w przeglądarce (Pomoc > Sprawdź dostępność aktualizacji), lub poczekać na automatyczną aktualizację (jeśli mamy taką opcję zaznaczoną w preferencjach).

Odchodząc zaś od tematu stabilnego Firefoksa: w ostatnich wydaniach testowych Minefielda (czyli przyszłej edycji 4.0) pojawiło się jeszcze więcej elementów związanych z nowym interfejsem w systemie Windows. Więcej szczegółów już wkrótce, być może przy okazji wydania pierwszej wersji beta, która powinna pojawić się w przeciągu najbliższych kilku(nastu) dni.

Po wielu zapowiedziach i kilku miesiącach oczekiwania, fundacja Mozilla wydała oficjalną wersję nowego Firefoksa oznaczonego numerem 3.6.4. Co właściwie pojawiło się w przeglądarce, że przyszło nam aż tyle czekać? Zapewne wiele osób już wie, że "magiczny" skrót "OOPP" oznacza "Out Of Process Plugins". Jest to całkowicie nowa funkcja, która pozwala automatycznie uruchamiać najpopularniejsze wtyczki (nie mylić z rozszerzeniami) poza głównym procesem Firefoksa. Obecnie dotyczy to wtyczek Adobe Flash, Apple Quicktime i Microsoft Silverlight, ale w praktyce użytkownik może sam dodać inny plug-in - oczywiście już na własne ryzyko.

"OOPP" to istotna zmiana z punktu widzenia użytkownika, bowiem najczęstszą przyczyną problemów z przeglądarką jest nie ona sama, a wadliwie działająca wtyczka. Do tej pory po zawieszeniu się na przykład Flasha istniało duże prawdopodobieństwo, że to samo czeka też Firefoksa i zazwyczaj traciliśmy całą sesję przeglądania. W nowej wersji nic takiego nie będzie miało miejsca - gdy tylko wtyczka odmówi posłuszeństwa, użytkownik zobaczy mniej więcej taki komunikat:


Po czym wystarczy, że tylko odświeżymy aktualnie oglądaną stronę, a plug-in załaduje się ponownie. Dotychczasowe testy wykazały, że tak jest w istocie - Firefox 3.6.4 zmniejsza ilość awarii przeglądarki praktycznie do zera. Sam nie doświadczyłem ani jednego problemu przez kilka tygodni używania bety.

To nie jedyna zmiana wprowadzona do wersji 3.6.4, bowiem programiści dokonali też 215 poprawek w różnych mechanizmach przeglądarki, a także usunęli 7 problemów z bezpieczeństwem, w tym 4 o znaczeniu krytycznym. Wszystkie te zmiany powodują, że najnowszy Firefox jest jeszcze bezpieczniejszy i bardziej stabilny.

Najnowszą wersję Firefoksa można pobrać z działu Download, lub bezpośrednio z poniższych linków:


Oczywiście można skorzystać także z modułu aktualizacji dostępnego w przeglądarce (Pomoc > Sprawdź dostępność aktualizacji), lub poczekać na automatyczną aktualizację (jeśli mamy taką opcję zaznaczoną w preferencjach).

Warto dodać, że jednocześnie z premierą wersji 3.6.4 pojawiła się aktualizacja dla starszego wydania Firefoksa oznaczonego numerem 3.5.10. W niej usunięto 9 problemów z bezpieczeństwem (6 krytycznych) oraz wprowadzono 34 ogólne poprawki. Jednak zdecydowanie zaleca się przejście na najnowszą wersję, bowiem za jakiś czas starsza edycja nie będzie już wspierana. Przy aktualizacji użytkownik nie utraci żadnych ustawień i prywatnych danych.

I na koniec, jak zwykle, trochę zapowiedzi przyszłych wydań: następny stabilny Firefox będzie posiadał oznaczenie 3.6.6 (numer 3.6.5 jest pominięty ze względów wymogów platformy programistycznej) i pojawić się ma w drugiej połowie lipca. Razem z nim zostanie wydana także aktualizacja do starszej wersji 3.5.11. Dodatkowo już niedługo będziemy mogli zapoznać się z Firefoksem 4.0 Beta 1 - programiści wprowadzają właśnie ostatnie szlify przed premierą zapowiedzianą na najbliższe dni.