Trzy tygodnie temu Mozilla wydała najnowszą wersję Firefoksa oznaczoną numerem 3.6. Rzecz jasna przez cały czas, nawet wraz z postępem prac nad edycją 3.6, programiści szykowali kolejne ulepszenia i funkcje, które ostatecznie znajdą się w planowanym na bliżej nieokreśloną przyszłość Firefoksie 4.0, zwanym na tę chwilę jako "Firefox.next" (dywagacje na temat numeracji najnowszych wydań znajdują się w artykule O Firefoksie 3.6). Dziś programiści wydali pierwszą wersję poglądową alpha platformy Gecko 1.9.3, na której będzie się ów nowy Firefox opierał.

Co nowego znajduje się w tej wersji silnika? Na tym etapie rzecz jasna są to nowinki tylko i wyłącznie "pod maską". Wśród dokładnie 2294 zmian, pojawiła się obsługa przejść w CSS, wsparcie dla WebGL i animacji SVG a także obsługa kilka nowych specyfikacji DOM i HTML5. Dodatkowo przepisano część kodu odpowiedzialną między innymi za podgląd wydruku czy "scrolling API" oraz wprowadzono liczne zmiany w architekturze kodu, które skutkują jeszcze szybszym renderowaniem stron.
Rzecz jasna nie ma mowy tutaj o zmianach w wyglądzie interfejsu przeglądarki, bowiem takie rzeczy zostawia się już na sam koniec prac nad silnikiem. Gecko 1.9.3 tymczasem jest w bardzo wczesnym stadium alpha, co wiąże się z wieloma niedogodnościami dla przeciętnego użytkownika. Przede wszystkim wersja poglądowa nie nadaje się do codziennego użytku, zawiera sporo ulepszeń, które ostatecznie po części mogą być usunięte lub całkowicie zmienione, a także nie jest kompatybilna z rozszerzeniami. Nadaje się więc tylko dla deweloperów.

Z powyższych względów nie umieszczam bezpośrednich linków do pobrania w dziale "Download", jak to robię przy okazji testowych wersji beta, które są już zazwyczaj na tyle stabilne, że może z nich korzystać każdy miłośnik nowinek od Mozilli.

Zainteresowanych najnowszą wersją silnika Gecko 1.9.3 Alpha 1 odsyłam do oficjalnych serwerów FTP Mozilli, skąd można pobrać instalatory dla Windowsa, Linuksa i Maca.

Szczegółowe informacje o nowościach w tym wydaniu znajdują się TUTAJ (po Angielsku).

Dodatki do Firefoksa to praktycznie główna siła napędowa tej przeglądarki, zaś większość z nich prezentuje bardzo wysoki poziom. Nie dziwi więc fakt, że fundacja Mozilla planuje w przyszłym roku otworzyć sklep z rozszerzeniami. Wprawdzie już teraz jest możliwość zapłacenia danemu autorowi za włożony trud w rozwój dodatku, jednak jest to oczywiście wciąż opcja. Sklep pozwoliłby na dostarczenie użytkownikom jeszcze lepszych jakościowo dodatków, z pełnym wsparciem i wieloma przywilejami pochodzącymi od profesjonalnych twórców.

Powyższy krok można wytłumaczyć w prosty sposób - Mozilla będzie stopniowo uniezależniać się od Google (przypomnę, że właśnie od giganta wyszukiwania pochodzi ponad 95% dochodów fundacji), szczególnie z powodu ochłodzenia stosunków spowodowanego przez wydanie aplikacji Google Chrome, rzecz jasna konkurenta dla Firefoksa.

Oczywiście bogata biblioteka dotychczas darmowych dodatków pozostanie, jednak może okazać się, że niektórzy autorzy tych najchętniej pobieranych stworzą ich jeszcze bardziej rozbudowane wersje, ale już za pieniądze. Rzecz jasna otwarcie sklepu przez Mozillę to wciąż tylko plany, ale nie trudno stwierdzić, że byłoby to znakomite rozwiązanie zarówno dla samej Mozilli, jak i dla użytkowników.

Dziś ważny dzień dla wszystkich miłośników przeglądarki Firefox. Otóż dokładnie pięć lat temu pojawiła się pierwsza oficjalna wersja tej przeglądarki, która do dzisiejszego dnia zdołała przekonać do siebie aż 330 milionów ludzi na całym świecie. Taka ilość użytkowników korzystających na co dzień z jednego programu świadczy definitywnie o mocy i popularności rozwiązań, jakie Mozilla zastosowała w Firefoksie. Cofnijmy się jednak w czasie i sprawdźmy, jak z edycji na edycję zmieniała się cała aplikacja.

Firefox 1.0 zadebiutował oczywiście 9 listopada 2004 roku, wnosząc w sobie sporo rewolucyjnych rozwiązań. Wśród nich znalazły się blokada wyskakujących okienek, przeglądanie w kartach bez którego chyba nikt nie wyobraża sobie dziś przeglądania sieci, ochrona przed złośliwym oprogramowaniem, wbudowany czytnik kanałów RSS czy umieszczenie pola wyszukiwania bezpośrednio w oknie przeglądarki. Ta wersja Firefoksa zaskarbiła sobie udział 1,2% w rynku, który zaczął z miesiąca na miesiąc coraz bardziej rosnąć. Zrzut ekranu z tej wersji znajduje się w rozwinięciu newsa.
Za rok, 29 listopada 2005 roku, pojawiła się ulepszona wersja 1.5. Główną zmianą był moduł automatycznych aktualizacji, dzięki czemu użytkownicy zawsze posiadali najbezpieczniejsze wydanie przeglądarki, a także pojawiło się lepsze zarządzanie zakładkami dzięki technologii "przeciągnij-upuść". Udział w rynku wynosił już 8,5%, zaś liczba zlokalizowanych wersji osiągnęła liczbę 32.
24 października 2006 roku Mozilla wydała Firefoksa 2.0. Było to istotne wydanie zarówno pod względem funkcjonalności jak i znacznie ulepszonej wydajności działania programu. W wersji 2.0 pojawiła się prawdziwa rewolucja w formie ponad 1000 dodatków do wyboru, dzięki czemu każdy mógł dostosować Firefoksa według potrzeb. Programiści wprowadzili także moduł ochrony przed phishingiem, odtwarzanie sesji, sprawdzanie pisowni a także zmienili domyślny wygląd motywu. Te nowości przekonały już 12,9% internautów dzięki 37 zlokalizowanym wersjom.
Na kolejne duże wydanie trzeba było czekać do 17 czerwca 2008 roku, kiedy to pojawił się Firefox 3.0. Tutaj także pojawiło się mnóstwo rewolucyjnych rozwiązań, między innymi inteligentny pasek adresu (tzw. "Awesomebar"), dodawanie zakładek jednym kliknięciem, pełny zoom strony, mnóstwo ulepszeń w kwestii szybkości renderowania stron a także dopracowano starsze mechanizmy np. ochrony przed złośliwym oprogramowaniem czy przywracanie sesji. Dodatków do przeglądarki było już 5000, zaś liczba lokalnych wersji osiągnęła liczbę 48. Wersja 3.0 zapewniła udział 19% w rynku.
Ostatnie duże wydanie to oczywiście wersja 3.5, która pojawiła się 30 czerwca tego roku. Programiści wprowadzili w tej wersji tryb przeglądania prywatnego, obsługę języka HTML5 i nowych arkuszy stylów, natywne odtwarzanie plików wideo ogg czy wykrywanie położenia użytkownika. W tej edycji skupiono się przede wszystkim na ulepszeniach "pod maską", zaś sam wygląd aplikacji przeszedł tylko drobne korekty. Firefox 3.5 ukazał się w 73 zlokalizowanych wersjach, osiągając 22,4% udziału w rynku.
Jeszcze w tym roku ma pojawić się kolejna edycja programu z oznaczeniem 3.6, zaś w roku 2010 należy spodziewać się wersji 3.7 oraz 4.0.

Obecnie Firefox posiada udział 24,7%. W sierpniu liczba pobrań przekroczyła miliard. Przeglądarka jest używana w każdym kraju na świecie. Dzięki wersjom zlokalizowanym aż 50% globalnej liczby użytkowników korzysta z innej edycji niż angielska. Baza dodatków liczy już 6000 rozszerzeń, które są tworzone przez najaktywniejszą społeczność w porównaniu z konkurencją. Jeszcze w tym roku Mozilla planuje ekspansję Firefoksa na urządzenia mobilne dzięki przeglądarce pod nazwą Fennec, która jest obecnie w ostatniej fazie rozwoju.

Oczywiście około 250 programistów Mozilli nadal pracuje nad tym, by Firefox wciąż się rozwijał i był nadal najpopularniejszą alternatywą dla Internet Explorera. Pomaga im w tym ponad 1000 wolontariuszy, którzy współpracują przy tworzeniu kodu. Dodatkowo około 20.000 osób pobiera i testuje codzienne testowe kompilacje przeglądarki i przekazuje uwagi do Mozilli na temat zauważonych błędów. Ponad milion użytkowników pobrało i korzystało z wersji beta edycji 3.5. Są to więc liczby niebotyczne i to właśnie dzięki tym osobom Firefox wciąż się rozwija.

A więc czy pozostaje coś więcej, niż życzyć całej społeczności, jak i sieci Internet, by kolejne 5 lat przyniosło tyle samo atrakcji (jak nie więcej) w kwestii rozwoju przeglądarki spod znaku ognistego lisa?

Tydzień temu Microsoft opublikował zbiorczą aktualizację zabezpieczeń dla przeglądarki Internet Explorer 8, która usuwała między innymi problem z podatnością na atak komputera z zewnątrz. Wszystko byłoby w porządku, gdyby nie fakt, że problem ten dotyczy także... Firefoksa.

Już od dawna wiadomym faktem jest to, że wraz z instalacją bibliotek .NET Framework 3.5 od Microsoftu, do Firefoksa dodawany jest plug-in o nazwie "Windows Presentation Foundation" oraz dodatek "NET Framework Assistant". Oba z nich zawierają obecnie krytyczne luki w zabezpieczeniach, które, po konsultacjach Mozilli z Microsoftem, zostały wpisane w piątek na czarną listę a następnie zablokowane dzięki mechanizmowi wbudowanego do Firefoksa.

Fakt samoistnej instalacji powyższych dodatków był swego czasu mocno krytykowany, zaś jeszcze bardziej "oberwało się" Microsoftowi za to, że nie można ich zwyczajnie usunąć. Na szczęście niedługo później wyszła odpowiednia poprawka, jednak nie każdy wiedział, jakie faktycznie zagrożenie powodują te dodatki.

Warto dodać, że problem ten dotyczy nie tylko samego Firefoksa - wtyczka instaluje się także m.in. w programach Flock, Thunderbird czy Songbird. Wkrótce w wydaniu 3.6 "ognistego lisa" pojawi się moduł aktualizacji wtyczek i dzięki temu takie problemy, jak powyższy, odejdą w zapomnienie.

Premiera najnowszego systemu operacyjnego Microsoftu, Windows 7, już 22 października. Z tego też powodu programiści Mozilli wprowadzili kilka ciekawych usprawnień do będącego jeszcze w fazie rozwoju beta Firefoksa 3.6, które korzystają z nowych funkcji oferowanych przez ten system.

Pierwszą z tych funkcji jest możliwość podglądu wszystkich otwartych okien oraz kart Firefoksa bezpośrednio po najechaniu na znajdującą się na pasku zadań ikonkę. Korzystając z podglądu, użytkownik będzie mógł zamykać okna przeglądarki, zupełnie tak samo, jak inne aplikacje.
Drugim usprawnieniem jest wykorzystanie "jump lists" - wystarczy, że klikniemy na ikonkę uruchomionego Firefoksa, a wtedy naszym oczom ukaże się lista najczęściej odwiedzanych witryn, opcja otworzenia nowej karty, czy zamknięcia programu (z czasem dojdą pewnie jeszcze inne).
Trzecią zaś funkcją jest podgląd postępu pobierania pliku bezpośrednio na pasku zadań. Kolor zielony będzie oznaczał obecnie pobierany plik, zaś żółty wstrzymanie pobierania.

Część z tych rozwiązań już teraz można znaleźć w wersji rozwojowej Firefoksa 3.6, zaś pozostałe trafią do niego przy okazji udostępnienia edycji finalnej.
W rozwinięciu newsa znajduje się przykład wykorzystania "jump lists" z testową wersją Firefoksa 3.6.

Mozilla uruchomiła specjalną witrynę, na której w bardzo łatwy sposób każdy może sprawdzić aktualność zainstalowanych w przeglądarce wtyczek. Wystarczy udać się pod adres http://www.mozilla.com/en-US/plugincheck/ i poczekać chwilę na zakończenie skanowania. Wtedy też użytkownik otrzyma informację o tym, czy jest potencjalnie zagrożony przez jakiś nieaktualny plug-in.

Powszechnie wiadomo, że to właśnie wtyczki są powodem największej ilości problemów z przeglądarką, a te najpopularniejsze, jak Adobe Flash, często mają poważne dziury w zabezpieczeniach stanowiące zagrożenie dla komputera i zaleca się je zaktualizować jak najszybciej.
Funkcja sprawdzania wtyczek pojawi się jako nowość w nadchodzącym Firefoksie 3.6 i nie będzie trzeba już odwiedzać osobnej witryny. Premiera Firefoksa 3.6 pod koniec tego roku.

Warto na marginesie zaznaczyć, że wtyczki, a rozszerzenia, to dwie zupełnie inne rzeczy. Pierwsze pozwalają uruchamiać osadzone na witrynach elementy np. Flash czy Java, te drugie zaś to dodatki do przeglądarki, które zwiększają jej funkcjonalność, jak choćby bardzo popularny Adblock Plus do blokowania reklam.

Programiści Mozilli wyposażą Firefoksa 3.6 w dość ciekawą funkcję, a mianowicie przeglądarka będzie korzystać z wbudowanych do laptopów akcelerometrów, dzięki czemu po przechyleniu urządzenia również i witryna dopasuje się do innego położenia ekranu przenośnego komputera.
Funkcja ta idealnie spisuje się w choćby smartphone'ach, gdzie w zależności od potrzeb, niektóre treści witryny lepiej oglądać w poziomym lub pionowym położeniu. Dlatego też innowacja ta była najpierw projektowana dla mobilnej przeglądarki Fennec, jednak programiści postanowili wprowadzić ją również do "ognistego lisa". W laptopach funkcja może przydać się np. w grach uruchamianych bezpośrednio w przeglądarce. Trzeba przyznać, że jest to dość oryginalny pomysł i kto wie, może w przyszłości będzie wykorzystywany na co dzień? Podstawowym plusem jest fakt, że to nie karta graficzna zajmie się obrotem ekranu, a procesor.

Na marginesie warto dodać, że Firefox 3.6 z tym, i wieloma innymi ulepszeniami, pojawi się pod koniec tego roku, zaś już za tydzień ukaże się jego pierwsza wersja beta. Więcej informacji o zmianach w wydaniu 3.6 można znaleźć w dziale "Wersje planowane".

Ataki XSS (Cross-Site Scripting) już niedługo będą znacznie trudniejsze do przeprowadzenia. Niedawno w testowej wersji Firefoksa wprowadzono technologię CSP, dzięki której będzie można je zminimalizować.

Z zalet CSP będą mogli skorzystać przede wszystkim twórcy stron WWW, które opierają się na treściach umieszczanych przez użytkowników. Wtedy też będzie można odgórnie zdefiniować, jaki typ danych będzie na stronie dozwolony (np. Flash), a jaki nie. W tym drugim przypadku przeglądarka zwyczajnie zablokuje wyświetlenie zawartości, bowiem w praktyce uniemożliwi atakującym wstrzykiwanie wrogiego kodu do dokumentów HTML, a to przełoży się na zwiększenie bezpieczeństwa.

Obecnie technologia jest dostępna tylko w specjalnym testowym wydaniu Firefoksa. Po okresie testów i przekazania uwag od użytkowników należy spodziewać się wprowadzenia CSP do stabilnego wydania przeglądarki.

Niedawno firma Google ogłosiła prace nad pluginem do przeglądarki Internet Explorer, który pozwoli korzystać z silnika Chrome. Wywołało to spore oburzenie nie tylko u samego producenta IE, czyli Microsoftu, ale ostatnio również przedstawiciele fundacji Mozilla wypowiedzieli się na ten temat krytycznie.

Głos zabrała w tej sprawie Mitchell Baker, przewodnicząca Mozilla Foundation. Powiedziała, że plugin ten (zwany Chrome Frame) wprowadzi tylko niejednorodność i utratę kontroli nad przeglądarką na zasadzie faktu, iż część funkcji będzie zarządzana przez IE, zaś inna część przez silnik Chrome. Osoba, która będzie korzystała z takiego "podwójnego" programu nie będzie tak na prawdę wiedzieć, co rzeczywiście zarządza jej danymi, w tym hasłami czy historią. Ponadto Baker obawia się, że gdy podobne pluginy stworzą również inne firmy, to powstanie "przeglądarkowa zupa".

Mozilla wydała niedawno najnowszą wersję 0.5 API (interfejs programowania aplikacji) do tworzenia rozszerzeń o nazwie Jetpack.

Wydanie to wprowadza wiele nowości i usprawnień względem poprzednika. Przede wszystkim obecnie nie trzeba instalować już osobno Jetpacka, a dopiero potem samego rozszerzenia - teraz wszystko odbywa się za kliknięciem jednego odnośnika. Dodatkowo pojawiła się obsługa popularnych odtwarzaczy muzyki a także strumieniowego przesyłania audio w czasie rzeczywistym.

Po więcej informacji na temat Jetpacka, a także innych prototypowych rozwiązań dla Firefoksa, zapraszam na stronę:
http://labs.mozilla.com/

Jakiś czas temu Mozilla zapowiedziała stworzenie specjalnego dodatku do przeglądarki Firefox, którego zadaniem ma być zbieranie informacji na temat zachowań użytkownika (na przykład ilość otwartych kart w danym momencie) jak i samej przeglądarki.

Rozszerzenie to kilkanaście dni temu miało swoją premierę, zaś od wczoraj można brać już udział w pierwszym teście. Dotyczy on systemu kart i bada otwieranie oraz zamykanie ich podczas codziennego korzystania z przeglądarki. Czas trwania tego testu to tydzień, do 11 września. Dzięki wynikom programiści Mozilli będą mogli jeszcze lepiej dopracować Firefoksa pod kątem użytkowników.

Oczywiście wszystkie dane zbierane są całkowicie anonimowo. Nie są przesyłane żadne dane na temat odwiedzanych witryn czy ustawienia. Pod koniec testu zostaniemy zapytani, czy chcemy wysłać nasz raport i ta czynność ograniczy się tylko do kliknięcia przycisku. Całe rozszerzenie jest w pełni zautomatyzowane - dane zbierane są bez naszego udziału i nie przeszkadzają zupełnie w codziennej pracy. W każdej chwili możemy także zrezygnować z danego testu.

Aby wziąć udział w tym oraz w przyszłych testach, wystarczy udać się na poniższą stronę:
https://testpilot.mozillalabs.com/index.html
A następnie pobrać i zainstalować rozszerzenie. Te kilka kroków wystarczy, by stać się częścią osób, które przyczynią się do rozbudowy Firefoksa i ulepszenia jego funkcjonalności.

Nie jest żadną tajemnicą fakt, że jeśli korzystamy długo i często z Firefoksa, to z czasem w pliku danych Places zapisuje się coraz więcej informacji o odwiedzonych stronach, ustawieniach, zakładkach i innych tego typu danych. Z czasem plik ten rozrasta się do dość sporych rozmiarów, a tym samym spowalnia działanie przeglądarki. Co zrobić, by nie tworząc nowego profilu, znów cieszyć się szybszym Firefoksem?

Nic prostszego. Wystarczy otworzyć "Konsolę Błędów" (Narzędzia -> Konsola Błędów). Wyświetli nam się okno, u którego góry znajduje się pole "Kod". Kopiujemy poniższy ciąg znaków i wklejamy go do tego pola:

Components.classes["@mozilla.org/browser/nav-history-service;1"]
.getService(Components.interfaces.nsPIPlacesDatabase)
.DBConnection.executeSimpleSQL("VACUUM");

Następnie naciskamy przycisk "Analizuj". Przeglądarka na chwilę (kilka sekund) będzie zamrożona, wtedy też dokona się proces defragmentacji plików danych. I to wszystko - Firefox powinien znów szybciej pracować z naszymi danymi.

Fundacja Mozilla przedstawiła projekt terminarza publikacji kolejnych wydań przeglądarki Firefox.

Wynika z niego, iż kolejną główną wersją będzie ta oznaczona numerem 3.6, nad którą prace rozpoczną się już od początku sierpnia, kiedy to kod zostanie wydzielony z tzw. pnia (ang. trunk), w którym to są dodawane nowe funkcjonalności, zanim jeszcze zostaną przypisane do określonego wydania programu.
W Firefoksie 3.6 główny nacisk będzie położony na ulepszenia w wydajności i szybkości działania przeglądarki. Stabilna edycja 3.6 pojawi się jesienią, zaś pierwsza alfa spodziewana jest początkiem sierpnia.

Jednocześnie programiści zastanawiają się nad następcą wersji 3.6, który obecnie otrzymał oznaczenie Firefox 3.7. Prace nad nim rozpoczną się w okolicach wydania stabilnej wersji 3.6, czyli na jesieni, zaś premiera planowana jest na koniec wiosny 2010 roku. Nie wiadomo dokładnie, co będzie priorytetem w pracach nad tą wersją - być może wygląd aplikacji ulegnie zdecydowanej zmianie, ponieważ całkiem niedawno pojawiły się projekty nowego interfejsu. Na razie nie wiadomo jednak, do którego wydania owe zmiany trafią.

Mozilla wprowadza ostatnie poprawki do najnowszego dużego wydania Firefoksa, oznaczonego numerem 3.5. Premiera wersji Release Candidate zapowiedziana jest aktualnie na połowę czerwca - jest to termin najprawdopodobniej ostateczny, gdyż prace nad przeglądarką są praktycznie ukończone.

Oficjalnie ukończony Firefox 3.5 powinien pojawić się do pobrania końcem czerwca (jeśli nie zostaną wykryte żadne poważne błędy) lub w lipcu, gdy weźmie się pod uwagę więcej wersji RC, jak to było w przypadku chociażby edycji 2.0 czy 3.0.

Jednocześnie wydanie kolejnej stabilnej wersji 3.0.11 zostało przesunięte o kilka dni (miało ukazać się dzisiaj) ze względu na wykryty pewien istotny problem.

Premiera długo oczekiwanego Firefoksa 3.5 zbliża się wielkimi krokami. Premiera tej wersji, która była przesuwana jeszcze z końca 2008 roku, ma mieć miejsce w okolicach początku wakacji.

Na razie programiści z Mozilli potwierdzili, że wersja kandydująca do finalnej (czyli Release Candidate) pojawi się z pewnością na początku czerwca. Już dosłownie na dniach ma być zamrożony kod przeglądarki (do poprawy pozostało zaledwie kilkanaście problemów), następnie aplikacja trafi do grupy testującej i jeśli nie zostaną wykryte żadne poważne błędy, po siedmiu dniach roboczych trafi w ręce użytkowników, jednakże wciąż będzie figurowała jako wersja testowa.
Zapewne etap ten potrwa około miesiąca (patrząc na poprzednie wydanie Firefoksa - 3.0, w którym to mieliśmy do czynienia z trzema wersjami RC) i w okolicach lipca otrzymamy pełną, oficjalną wersję Firefoksa 3.5.
Aktualne planowane daty wydań znajdują się zawsze po prawej stronie naszej witryny.

Warto dodać, że od czasu ostatniej bety programiści nie wprowadzają już żadnych nowych funkcji do przeglądarki, tylko poprawiają i ulepszają dotychczasowe.
Zapowiadane jest także odświeżenie głównego loga Firefoksa, którego jeden z kolejnych konceptów znajduje się w rozwinięciu tego newsa.